Wat is finasteride?
Finasteride is een synthetisch azasteroïde dat fungeert als selectieve, competitieve remmer van het enzym 5α-reductase type II en wordt ingezet voor de biochemische beheersing van dihydrotestosteron (DHT) in androgenafhankelijke weefsels.
Werkingsmechanisme: enzymremming en androgeenshift
Finasteride remt 5α-reductase type II — het isoenzym dat testosteron omzet in het potentere androgeen DHT. DHT bindt aan androgene receptoren (AR) met een drie- tot vijfmaal hogere affiniteit dan testosteron zelf. Door deze omzettingsstap te blokkeren daalt de serum-DHT-concentratie bij een dagelijkse dosis van 5 mg met gemiddeld 70–75%.
Het enzym 5α-reductase bestaat in drie isoenzymen. Type I situeert zich hoofdzakelijk in talgklieren en lever; type II domineert in de prostaat, haarfollikels en urogenitale weefsels. Finasteride vormt met type II een quasi-irreversibel enzym-inhibitorcomplex, met een enzymdissociatie-halfwaardetijd van meerdere weken — waardoor de biologische suppressie aanzienlijk langer aanhoudt dan de farmacokinesische halfwaardetijd doet vermoeden.
Farmacokinetica
Finasteride bereikt na orale toediening een piekplasmaconcentratie binnen één tot twee uur. De absolute biologische beschikbaarheid bedraagt circa 63%. Eiwitbinding ligt op ongeveer 90%, verdeeld over albumine en α1-zure glycoproteïne.
De farmacokinesische halfwaardetijd bedraagt vijf tot zeven uur bij volwassenen en loopt op tot circa acht uur bij ouderen door verminderde renale klaring. Metabolisme verloopt via hepatisch CYP3A4; de voornaamste metabolieten — ω-hydroxymethylfinasteride en de bijbehorende monocarbonzuurverbinding — zijn beduidend minder actief dan de moederstof.
Na staken van finasteride herstellen serum-DHT-waarden zich doorgaans binnen twee tot vier weken, overeenkomend met de heraanmaak van functioneel 5α-reductase type II.
Kwaliteitsbeoordeling en analysemethoden
Identiteit en zuiverheid van finasteride worden analytisch vastgesteld via HPLC (hoge-prestatie-vloeistofchromatografie). Retentietijden en UV-absorptieprofielen worden vergeleken met gecertificeerde farmacopeestandaarden; verontreinigende steroïden of degradatieproducten zijn aantoonbaar op niveaus onder 0,1%.
Voor parenterale formuleringen geldt de LAL-test (Limulus Amebocyte Lysate) als standaard voor endotoxinebepaling. Proscar — het filmomhulde tablet van 5 mg finasteride, geregistreerd door Merck — is het meest onderzochte orale referentiepreparaat en valt onder GMP-certificering voor productiebewaking.
Veelgestelde overwegingen
Welke dosering wordt onderzocht?
Voor androgenetische alop
Lab Getest